Question 1

Kariyer nedir ve DEHB'yi nasıl etkiler?

Accepted Answer

**DE**HB'**l**i **bire**ylerin **ne**den **ba**zı **iş**lerde **bat**tığını, **ba**zı **iş**lerde **i**se **dü**nyayı **kurt**ardığını **an**lamak **iç**in **be**ynin **evr**imsel **geç**mişine **v**e **si**nir **sist**eminin **yap**ısına **ba**kmak **ge**rekir.

**Av**cı (**Hu**nter) **v**s. **Çi**ftçi (**Fa**rmer) **Hip**otezi:
**Ra**dyo **sun**ucusu **v**e **ya**zar **Th**om **Har**tmann'**ı**n **or**taya **at**tığı **v**e **DE**HB **cami**asında **de**vrim **ya**ratan **hip**oteze **gö**re; **DE**HB'**l**i **bey**inler **as**lında **mo**dern **dün**yanın **de**ğil, **av**cı-**top**layıcı **ça**ğın "**Avcı**larıdır". **Av**cılar **sü**rekli **uf**ku **ta**ramak **zoru**ndadır (**di**kkat **dağı**nıklığı), **an**ında **har**ekete **geçm**elidir (**dürt**üsellik) **v**e **a**vı **kova**larken **gün**lerce **uy**kusuz **kala**bilirler (**hipe**rfoküs). **Av**cılık, **an**ında **öd**ül **v**e **yü**ksek **adr**enalin **iç**erir.

**An**cak **mo**dern **i**ş **dü**nyası, **to**humu **ek**ip 6 **a**y **bo**yunca **h**er **g**ün **sı**kıcı **b**ir **şe**kilde **o**nu **sula**manızı **gere**ktiren "**Çi**ftçi" **mod**eline **gö**re **tasar**lanmıştır. **Çif**tçilik **ru**tin, **sa**bır, **ev**rak **i**şi **v**e **gec**ikmiş **öd**ül **dem**ektir. **DE**HB **b**ir **has**talık **de**ğil, **b**ir "**Av**cı" **bey**ninin, "**Çi**ftçi" **fabr**ikasında **yaş**amaya **zorla**nmasıdır.

**Kr**izin **Dopa**minerjik **Gü**cü (**Dop**amine **o**f **Cr**isis):
**Nör**otipik **b**ir **in**san **kr**iz **an**ında **kor**tizol **v**e **adr**enalin **ba**skısı **al**tında **fe**lç **ge**çirip **ha**ta **yap**arken; **DE**HB **be**yni **o** **kr**izin **yar**attığı **de**vasa **uyar**ılmayı (**ar**ousal) **ke**ndi **ek**sik **dopa**minini **tama**mlamak **iç**in **b**ir **ya**kıt **ol**arak **kul**lanır. **Dışa**rıdaki **ya**ngın, **DE**HB **bey**ninin **içi**ndeki **uy**kuda **ol**an **o** **as**ıl **yür**ütücü **işl**evleri (**Pref**rontal **Ko**rteks) **uya**ndırır **v**e **şalt**erleri **aç**ar.

**B**u **yü**zden **DE**HB'**l**i **bey**inler **bi**rer "**Ka**os **Mühe**ndisidir". **Ya**ngın **va**rken **ha**rika **çalı**şırlar **a**ma **ya**ngın **sön**dükten **so**nra **rap**orları **yaz**maları **iste**ndiğinde **kel**imenin **t**am **anl**amıyla **öl**ürler.

**İl**gi **Te**melli **Nör**oloji:
**Önceli**klendirme **rehb**erinde **d**e **bahse**ttiğimiz **gi**bi, **DE**HB **be**yni "**Ön**em", "**Ma**aş" **ve**ya "**Si**cil" **gi**bi **kavr**amlarla **mo**tive **ol**maz. **Eğ**er **ya**pılan **i**ş **Ac**il (**Ur**gent), **Ye**ni (**No**vel), **Zor**layıcı (**Chal**lenging) **ve**ya **Ki**şisel **İl**gi (**Int**erest) **al**anına **hi**tap **etm**iyorsa, **o** **be**ynin **o** **i**şi **ya**pması **fiz**iksel **ol**arak **imk**ansıza **yak**ındır. **Moti**vasyon **eks**ikliği **kara**kterle **de**ğil, **gö**revin **nör**olojik **b**ir **çe**kim **gü**cü (**do**pamin **ber**eketi) **barınd**ırmamasıyla **ilg**ilidir.

Question 2

DEHB'de kariyer ile başa çıkmak için ne yapılabilir?

Accepted Answer

*Kariyerinizi, olduğunuz kişiden nefret ederek değil; sistemin kendi beyninizin etrafında yeniden bükülmesini sağlayarak kurtarabilirsiniz.. Kendi Avcı İşinizi Bulun (Career Matching): Kariyerinizi seçerken veya değiştirirken maaşa değil, "Dopamin Hızına" bakın. Rutin bakım ve tekrar işlerinden (veri girişi, standart muhasebe, idari işler) kaçının. DEHB beyinleri Satış (anlık ödül), Etkinlik/Kriz Yönetimi, IT Sorun Çözümü (hata bulma/debugging), Girişimcilik, Gazetecilik veya Acil Servis Doktorluğu gibi sürekli değişkenlik gösteren "Proje Bazlı" işlerde zirveye çıkarlar.. İşinizi Kendi Beyninize Göre "Yontun" (Job Crafting): İş değiştiremiyorsanız mevcut iş tanımınızı esnetin. Yöneticinizle masaya oturun ve güçlü yönlerinizi takas edin: *"Rutin veri girişi kısımlarını stajyere veya başka bir arkadaşıma devretsem, bunun karşılığında tüm ofisin çözemediği o yeni kriz projesinin tüm sorumluluğunu tek başıma alsam olur mu?"* Şirketler, kriz çözen insanlara her zaman evrak işlerini affetme eğilimindedir.. "İki Masa" veya "Göçmen Çalışma" Taktikleri: Ofiste saatlerce aynı masada oturmak DEHB beynini uyuşturur. Mekânsal yenilik zihni uyarır. Şirket izin veriyorsa sürekli yer değiştirerek (bir saat kafeteryada, iki saat boş bir toplantı odasında, bir saat kendi masanızda) veya ayakta durma masaları (standing desk) kullanarak bedeni hareket halinde tutun.. Evrak ve Yönetim Yükünü Dışsallaştırın (Delegate): Kendi işini kuran bir girişimciyseniz, ilk tutacağınız kişi bir "Yönetici Asistanı" (Virtual Assistant) veya muhasebeci olmalıdır. Sizin zihinsel enerjiniz vizyon ve yaratıcılıktır (Avcı). Sizin beyninizi öldüren o fatura takibi, takvim düzenlemesi veya vergi ödemesi (Çiftçi) işlerini, bu işi seven insanlara minimal bir ücretle devredin. Kendi beyninizin zayıf noktalarını satın alarak kapatın.. Sahte Krizler (Oyunlaştırma) Yaratın: Yapmanız gereken rutin bir iş var ve kaçamıyorsanız, onun içine yapay bir adrenalin enjekte edin. Şefinize bilerek *"Bu raporu çarşamba (gerçek tarihten 3 gün önce) sabahı masanıza koyacağım"* diyerek sahte bir sosyal kriz (hesap verebilirlik) yaratın. Veya masanıza bir kronometre koyarak *"Koca haftalık veri girişini 45 dakikada bitirme rekorumu kırabilir miyim?"* diyerek işi bir hayatta kalma oyununa çevirin.. Uyarıcıları (Stimülasyon) Optimize Edin: Bazı günlerin gerçekten renksiz ve donuk olacağını kabul edin. Sessiz ofislerde çalışamıyorsanız aktif olarak gürültü engelleyici kulaklıklar (ve sürekli çalan ritmik brown noise), stres topları, ayak altı pedalları gibi "zararsız uyarılma" cihazlarıyla bedeninizi meşgul tutun ki beyniniz işe odaklanabilsin.

Kariyer

Nasıl Görünür?

Bilim

Özelliklerinizi (Kusurlarınızı) Süper Güce Çevirmek

Ne Yapabilirsin?

İlgili Okumalar

Önemli Bilgi

Erken Erişime Katıl